ഡൽഹി : പുരോഗതിയുടെയും മാറ്റത്തിന്റെയും കഥ – അതാണ് വർത്തമാനകാല ജമ്മു കശ്മീരിന്റെ ചരിത്രം. അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, ടൂറിസം, ആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, നിക്ഷേപം, ഡിജിറ്റൽ ലഭ്യത എന്നീ മേഖലകളിൽ ഈ പ്രദേശം വലിയ നേട്ടങ്ങൾ ഇപ്പോൾ കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
2019-ന് ശേഷമുള്ള മാറ്റങ്ങൾ എല്ലാ വെല്ലുവിളികളും ഇല്ലാതാക്കിയിട്ടില്ലെങ്കിലും, വികസനത്തിന്റെ വേഗതയും വ്യാപ്തിയും കാണിക്കുന്നത് ഈ പ്രദേശം പണ്ടത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടതും, ഔദ്യോഗികമായി സംയോജിക്കപ്പെട്ടതും, സാമ്പത്തികമായി സജീവവുമായ ഒന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു എന്നാണ്. ഭൗതിക- അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളിലെ മാറ്റമാണ് ഇതിൽ ഏറ്റവും വ്യക്തമായ തെളിവ്. ഈ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഔദ്യോഗിക റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, 2019-ന് ശേഷം റോഡ്, പാലം തുടങ്ങിയ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വേഗത്തിലായി. 4,550 കോടിയിലധികം രൂപയുടെ 1,057 റോഡ്, പാലം പദ്ധതികൾ ഇതിനകം അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 290 പാലങ്ങളുടെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായെന്നും 338 എണ്ണത്തിന്റെ പണി നടക്കുകയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു. പ്രധാൻ മന്ത്രി ഗ്രാം സഡക് യോജന (PMGSY) പദ്ധതിയുടെ കീഴിൽ 21,400 കിലോമീറ്ററിലധികം റോഡുകൾ നിർമ്മിക്കുകയും ആയിക്കണക്കിന് ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
ഇത്തരം യാത്രാ സൗകര്യങ്ങൾ യാത്രാസൗകര്യം എന്നതിലുപരി പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. കാരണം ഇത് യാത്രാച്ചെലവ് കുറയ്ക്കുകയും, ചന്തകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം എളുപ്പമാക്കുകയും, വിദൂര ഗ്രാമങ്ങളിലെ ജനങ്ങളെ സ്കൂളുകൾ, ആശുപത്രികൾ, ഭരണകേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയുമായി അടുപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 272 കിലോമീറ്റർ ദൂരമുള്ള ഉധംപൂർ-ശ്രീനഗർ-ബരാമുല്ല റെയിൽ പാത 2025-ൽ പൂർത്തിയായി. ഇത് കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്ത് എല്ലാ കാലാവസ്ഥയിലും യാത്രക്കാർക്കും ചരക്കുകൾക്കും സഞ്ചരിക്കാവുന്ന ഒരു റെയിൽ ഇടനാളി സൃഷ്ടിച്ചു.
2026 ഏപ്രിലിൽ ജമ്മു-ശ്രീനഗർ വന്ദേ ഭാരത് സർവീസ് നേരിട്ടുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. ഇത് യാത്രാ സമയം അഞ്ച് മണിക്കൂറിൽ താഴെയായി കുറയ്ക്കുകയും, മണ്ണിടിച്ചിലിന് സാധ്യതയുള്ള ഹൈവേ യാത്രയ്ക്ക് സുരക്ഷിതമായ ഒരു ബദൽ നൽകുകയും ചെയ്തു. റോഡ് ഗതാഗതത്തെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കാനും, ഇന്ത്യയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളുമായി വർഷം മുഴുവനും സാമ്പത്തികമായി ബന്ധപ്പെട്ടുനിൽക്കാനും ഈ റെയിൽ വികസനങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു.
സർക്കാർ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, ജമ്മു കശ്മീരിലെ ആഭ്യന്തര, വിദേശ ടൂറിസ്റ്റുകളുടെ സന്ദർശനം 2020-ലെ 25.19 ലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 2024-ൽ 2.35 കോടിയായി ഉയർന്നു. വിദേശ ടൂറിസ്റ്റുകളുടെ വരവ് 2020-ലെ 5,317-ൽ നിന്ന് 2024-ൽ 65,452 ആയി വർദ്ധിച്ചു. കശ്മീരിൽ മാത്രം വലിയൊരു തിരിച്ചുവരവുണ്ടായി. 2024-ൽ താഴ്വരയിലേക്ക് 29 ലക്ഷത്തിലധികം ആഭ്യന്തര ടൂറിസ്റ്റുകളും 43,000-ത്തിലധികം വിദേശ ടൂറിസ്റ്റുകളും എത്തിച്ചേർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. 2025-ൽ ചില ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ പോലും, 2019 മുതൽ പൊതുവായ പ്രവണത വലിയൊരു തിരിച്ചുവരവിന്റേതാണ്. ലക്ഷക്കണക്കിന് സന്ദർശകർ എത്തിയത് ഹോട്ടലുകൾ, ഗതാഗത സേവനങ്ങൾ, തദ്ദേശീയ കൈത്തൊഴിലുകൾ, ടൂർ ഗൈഡ് സേവനങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാൻ സഹായിച്ചു.
2019-ന് ശേഷം ഏഴ് പുതിയ സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജുകളും 800 അധിക എം.ബി.ബി.എസ് സീറ്റുകളും കൂട്ടിച്ചേർത്തതായി ഔദ്യോഗിക റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇതോടെ ആകെ എം.ബി.ബി.എസ് സീറ്റുകളുടെ ശേഷി 1,300 ആയി ഉയർന്നു. ജമ്മുവിലെ എയിംസ് പ്രവർത്തനക്ഷമമാവുകയും, കശ്മീരിലെ എയിംസിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പുരോഗമിക്കുകയും ചെയ്തു. ജമ്മു ഐ.ഐ.ടി, ജമ്മു ഐ.ഐ.എം എന്നിവയോടൊപ്പം എയിംസും കൂടി എത്തിയതോടെ ഈ നഗരം ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും പ്രൊഫഷണൽ പരിശീലനത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമായി മാറി. ഉന്നത പൊതു സേവനങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നതിൽ ദീർഘകാലമായി പരിമിതികൾ നേരിട്ടിരുന്ന ഒരു പ്രദേശത്തിന് ഇതൊരു വലിയ ഘടനാപരമായ മാറ്റമാണ്.
നിക്ഷേപ പ്രവാഹമാണ് മാറ്റത്തിന്റെ മറ്റൊരു ശക്തമായ തെളിവ്. 2024 ഡിസംബർ വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് 1.63 ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപ നിർദ്ദേശങ്ങൾ ജമ്മു കശ്മീരിന് ലഭിച്ചതായി 2024-25 ലെ സാമ്പത്തിക സർവേ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു. ഇതിലൂടെ 5.90 ലക്ഷത്തിലധികം തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. 2019 മുതൽ 9,606.46 കോടി രൂപ നിക്ഷേപമുള്ള 1,984 വ്യാവസായിക യൂണിറ്റുകൾ ഉത്പാദനം ആരംഭിക്കുകയും 63,710 തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നും സർവേ വ്യക്തമാക്കുന്നു. നയപരമായ സ്ഥിരതയും പുതിയ ആനുകൂല്യങ്ങളും സംരംഭകരെയും വലിയ കമ്പനികളെയും ആകർഷിക്കാൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് 2024, 2025 ലെ മറ്റ് റിപ്പോർട്ടുകളും സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു.
ഈ വികസന മുന്നേറ്റം ഭരണസംവിധാനങ്ങളിലേക്കും ഡിജിറ്റൽ രംഗത്തേക്കും എത്തിയിട്ടുണ്ട്. 2018-19 കാലഘട്ടത്തിൽ 9,229 നിർമ്മാണങ്ങൾ പൂർത്തിയായ സ്ഥാനത്ത് 2022-23 ൽ 92,560 നിർമ്മാണങ്ങൾ പൂർത്തിയായതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇത് പദ്ധതികൾ വേഗത്തിൽ നടപ്പിലാക്കുന്ന ഒരു അന്തരീക്ഷത്തെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഫൈബർ കണക്റ്റിവിറ്റിയും ഡിജിറ്റൽ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും സർക്കാർ വിപുലീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത് സേവനങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുന്നത് എളുപ്പമാക്കുകയും, പല പ്രദേശങ്ങളിലും വിദ്യാഭ്യാസത്തെയും ബിസിനസിനെയും ബാധിച്ചിരുന്ന ഡിജിറ്റൽ ഒറ്റപ്പെടൽ കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. റോഡുകളോ റെയിൽവേയോ പോലെ ഇവ പെട്ടെന്ന് കണ്ണിൽ പെടുന്നില്ലെങ്കിലും, ആധുനിക വികസനത്തിന് ഡിജിറ്റൽ ഉൾപ്പെടുത്തൽ അത്യാവശ്യമായതിനാൽ ഇവയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
പുതിയ മെഡിക്കൽ, ദേശീയ സ്ഥാപനങ്ങൾ കൂടാതെ, പ്രൊഫഷണൽ വിദ്യാഭ്യാസ ശേഷിയും സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവും ഈ പ്രദേശത്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് ജമ്മുവിൽ, വർദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. യുവാക്കളുള്ള ഒരു പ്രദേശത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഇത് വളരെ പ്രധാനമാണ്. കാരണം വിദ്യാഭ്യാസം എന്നത് ഒരു സാമൂഹിക നിക്ഷേപം മാത്രമല്ല, കഴിവുകളെ നിലനിർത്താനും തൊഴിൽ സാധ്യത മെച്ചപ്പെടുത്താനും യൂണിയൻ പ്രദേശത്തിന് പുറത്ത് മാത്രമാണ് അവസരങ്ങളുള്ളത് എന്ന തോന്നൽ മാറ്റിയെടുക്കാനുമുള്ള മാർഗ്ഗമാണ്. പുതിയ ഗതാഗത സൗകര്യങ്ങളും വ്യാവസായിക നിക്ഷേപങ്ങളും ഇതിനോടൊപ്പം ചേരുമ്പോൾ, ഇത് ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ മാനുഷിക മൂലധന വളർച്ചയ്ക്ക് ശക്തമായ അടിത്തറ പാകുന്നു.
ഈ പ്രദേശം ഇപ്പോൾ ഒറ്റപ്പെടലും സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങളും ഭരണപരമായ പ്രത്യേകതകളും കൊണ്ട് മാത്രം അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെടുന്ന ഒന്നല്ല.
ഇവിടെ ഇപ്പോൾ മെച്ചപ്പെട്ട റോഡുകളും ശക്തമായ റെയിൽ ബന്ധങ്ങളും കൂടുതൽ ടൂറിസ്റ്റുകളും പുതിയ മെഡിക്കൽ-വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളും മികച്ച നിക്ഷേപ സാധ്യതകളുമുണ്ട്. തൊഴിൽ സൃഷ്ടി, സമത്വം, വളർച്ചയുടെ ഗുണനിലവാരം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ന്യായമായ ചർച്ചകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, ഔദ്യോഗിക കണക്കുകളിലും വ്യക്തമായ ഫലങ്ങളിലും കാണുന്ന ഈ അനുകൂല വികസന മാറ്റം യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. വിശാലമായ ദേശീയ പശ്ചാത്തലത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ, സമീപ ദശകങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ജമ്മു കശ്മീർ ഇന്ന് ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക, ഭരണഘടനാ മുഖ്യധാരയോട് കൂടുതൽ അടുത്തിരിക്കുന്നു എന്നതാണ് വസ്തുത.
About the Author
